Literatuurlijst klassiekers, aanvulling 2019-2020

Printversie

Klik hier voor de printversie van de literatuurlijst.

Als Beale Street kon praten

James Baldwin
K19-01
De Geus, 2018, 320 p.

Oorspronkelijke titel: If Beale street could talk. Voor het eerst uitgegeven in 1974.

Clementine (Tish) en Alonzo ( Fonny) wonen in Harlem en zijn al vanaf hun vroege schooljaren bevriend. Wanneer Tish 19 is en Fonny 22 worden ze zich ervan bewust, dat ze meer zijn dan vrienden, ze worden verliefd en willen gaan trouwen, hoewel hij als aankomend beeldhouwer niet genoeg verdient. Bij het zoeken van een huis doen ze boodschappen en Tish wordt in een groentewinkel betast door een blanke junk. Fonny slaat hem neer. Een politieagent wil hem arresteren, maar de Italiaanse verkoopster neemt het voor Fonny op. Nu weten allen, dat het niet hierbij blijft. Het is een boek van loyaliteit, liefde en racisme, hoop en wanhoop. Een melancholiek, tot nadenken stemmende roman, die voor velen de vraag oproept hoe actueel dit onderwerp nog is.

Een van de boeken die recent verfilmd zijn en misschien daardoor ook een mogelijkheid voor een leesgroep om beide te bespreken… de film en het boek…

De tienduizend dingen

Maria Dermout
K19-02
Querido, 2016 (1e druk 1955), 254 p.

Voor het eerst uitgegeven in 1955.

Mevrouw Felicia van Kleyntjes woont in een vervallen specerijentuin op een eiland in de Molukken (voormalig Nederlands-Indië), eerste decennia twintigste eeuw. Er is sprake van een overweldigende natuur, met prachtige baaien. Zij leeft eerst als kind bij haar grootmoeder, een wereld vol bijzondere mensen, gebeurtenissen en geheimen. Later reist zij naar Europa, en komt na jaren weer terug met haar zoontje. Haar zoon sterft als officier een gewelddadige dood tijdens een expeditie. Er zijn op het eiland meer verhalen bekend over mensen met een gewelddadig levenseinde. Verschillen in leven en zienswijzen van mensen uit oost en west worden daarbij beschreven.
Aan het eind van het boek kijkt mevrouw van Kleyntjes – bij het herdenken van haar zoon – terug op alle doden, haar leven en herinneringen. De onderlinge samenhang van alles wordt haar dan duidelijk. Zo komt zij tot aanvaarding en kan zij proberen verder te leven.

Dit boek heeft door de taoïstische thematiek een bijzondere gelaagdheid, hetgeen een extra dimensie bij de bespreking kan zijn.

Voor wie de klok luidt

Ernest hemingway
K19-03
L.J. Veen Klassiek, V.S., 576 p.

Oorspronkeleijke titel: For whom the bell tolls. Voor het eerst uitgegeven in 1940.

Robert Jordan meldt zich vrijwillig om in de Spaanse Burgeroorlog aan de zijde van de republikeinen te vechten tegen de fascisten. Hij sluit zich aan bij de groep van Pablo, die eigenlijk wordt geleid door diens vrouw Pilar. Ook ontmoet hij de jonge Maria, die haar ouders in de oorlog verloor en verkracht werd. Hun ontroerende liefdesgeschiedenis is in het verhaal verweven.

Hemingway wist waarover hij schreef: als journalist bezocht hij Spanje tijdens de burgeroorlog. In Voor wie de klok luidt staat verbondenheid voorop: als collectief bereik je meer dan als individu. Het gebrek aan toekomst zet alles in deze roman op scherp. Drie dagen beslaat het verhaal, maar een wereld aan vragen en twijfels over thema’s die universeel en tijdloos zijn.

Riskante relaties

Choderlos de Laclos
K19-04
De Arbeiderspers, Frankrijk, 459 p.

Oorspronkelijke titel: Les Liaisons dangereuses. Voor het eerst uitgegeven in 1782.

Deze briefwisselingsroman van Choderlos de Laclos mag met recht een klassieker worden genoemd. Het werk verscheen in 1782 en veroorzaakte veel opschudding. Talloos zijn de bewerkingen voor film en toneel die daarna zijn verschenen. Onlangs nog heeft OPERA2DAY in samenwerking met de Nederlandse Bachvereniging een “nieuwe” barokopera opgevoerd, met muziek van Vivaldi en een libretto geïnspireerd op Les liaisons dangereuses.
Het draait in dit verhaal om Marquise de Merteuil en Vicomte de Valmont, libertijnen en sluwe verleiders. Als Marquise de Merteuil Valmont uitdaagt om de deugdzame Présidente de Tourvel te verleiden, gaat deze daar graag op in. Wat volgt is een geschiedenis van wrede intriges, manipulatie en machtsspelletjes, uitmondend in de ondergang van alle hoofdpersonen. En al bestaat de maatschappij waarin dit alles zich afspeelt al lang niet meer, deze machtsstrijd blijft ook voor de hedendaagse lezer boeiend en herkenbaar.

De vulkaan

Klaus Mann
K19-05
Querido, 544 p.

Voor het eerst uitgegeven in 1939.

Een paar weken voor het begin van de Tweede Wereldoorlog verscheen in Amsterdam een roman over een groep Duitse vluchtelingen in Parijs. Klaus Mann beschrijft de levens van enkele emigranten, gevlucht voor het nationaalsocialisme. Ze wonen zowel in Amsterdam, als Praag en Zürich, maar voornamelijk in Parijs. De levensverhalen zijn verschillend, de ervaringen en emoties gaan alle kanten op: soms is er angst en ontzetting, dan weer is er medelijden en of hoop. De een heeft voortdurend heimwee, een ander gaat aan hulpeloosheid ten onder, een derde raakt aan de drugs. Zeker heeft Klaus Mann deze ervaringen gedeeld met zijn vrienden, maar bij het uitkomen van het boek wisten hij en zijn tijdgenoten nog niet dat de oorlog waar ze bang voor waren, echt zou komen. Wij weten, bijna tachtig jaar later, dat die ‘vulkaan’ inderdaad uitgebroken is. Volgens velen, inclusief zijn beroemde vader, het beste boek van Klaus Mann.

Portnoys klacht

Philip Roth
K19-06
De Bezige Bij, V.S., 288 p.

Oorspronkelijke titel: Portnoys complaint. Voor het eerst uitgegeven in 1969.

In een lange monoloog tegen zijn psychiater uit Alexander Portnoy zijn ongenoegen over de wereld, met name de joodse wereld van zijn jeugd en de dominante rol van zijn moeder. Zonder een blad voor de mond te nemen biecht hij zijn seksuele escapades op, zich afvragend waarom hij zich toch zo schuldig voelt over zijn onbedwingbare behoefte aan seks.
Dit boek leverde Philip Roth internationale roem maar ook verguizing vanuit joodse en feministische hoek. De gedetailleerd beschreven masturbatiescènes waren in de jaren zestig schokkend, maar ook vandaag de dag valt er over deze roman veel te bespreken. Hoe lezen we dit in het #Me Too-tijdperk? En gaat het eigenlijk over seks, over de joodse identiteit of over ras in de breedste zin van het woord?
Portnoy is aan het eind van de roman uitgeraasd, maar over deze roman is het laatste woord nog niet gezegd.

De vanger in het graan

J.D. Salinger
K19-07
De Bezige Bij, V.S., 208 p.

Oorspronkelijke titel: The catcher in the rye. Voor het eerst uitgegeven in 1951.

Holden Caulfield is 16 jaar en net van school gestuurd. Voor de zoveelste keer, wegens wanprestatie. Over een paar dagen begint de kerstvakantie. Zijn ouders zijn nog niet op de hoogte en hij laat ze liever nog even in de waan dat het goed met hem gaat. Maar op school blijven, waar hij een kamer deelt met Stradlater, wil hij niet. Daarvan wordt hij “zo depressief als de pest”. Hij telt zijn geld en besluit naar New York te gaan, waar hij is opgegroeid en zijn ouders en 10-jarig zusje Phoebe nog steeds wonen. Daar brengt hij een paar dagen en nachten door, in hotels, bars een nachtclub en Central Park. Hij heeft vluchtige ontmoetingen, maar wil eigenlijk alleen maar praten met Phoebe.
Af en toe vangt de lezer, die in het hoofd van Holden zit, een glimp op van zijn verleden, wanneer er herinneringen opduiken in de voortdurende stroom van gedachten en gevoelens die hem beheerst. Soms is het verhaal komisch, soms triest vanwege de diepe eenzaamheid die eruit spreekt.

Niet voor niets wordt deze roman van Salinger nog steeds door velen bewonderd en beschouwd als de belangrijkste coming of age roman van de twintigste eeuw.

De druiven der gramschap

John Steinbeck
K19-08
L.J. Veen Klassiek, 603 p.

Oorspronkelijke titel: The grapes of wrath. Voor het eerst uitgege ven in 1939.

We volgen de familie Joad uit Oklahoma, kleine pachtboeren die verdreven worden door hun landeigenaren, die met steun van de banken, dit land in grote katoenvelden gaan omzetten.
De Joads trekken, door strooibiljetten gelokt, samen met honderdduizenden naar het paradijs Californië, waar druivenpluk wacht op de landverhuizers. Ze vertrekken met een gammele vrachtauto, waarop familie en vrienden een plek vinden op hun reis over de bekende Route 66, richting het westen. Het beloofde land blijkt een hel. Ondanks de beschreven ellende heeft het verhaal een positieve grondtoon, verwoord door diverse personages; de klasse van Steinbeck! Actueel is de roman nog steeds, overal ter wereld volharden mensen, ondanks tegenslag, in hun streven naar een beter leven.

Het boek behoort tot de canon van de Amerikaanse literatuur.

Vaders en zonen

Ivan Toergenjev
K19-09
Van Oorschot, Amsterdam, 198 p.

Voor het eerst uitgegeven in 1862.

Rusland, 1859. Arkadi Kirsanov, zoon van een adellijk landheer studeerde in Sint Petersburg. In de zomervakantie reist hij naar huis samen met een studievriend Jevgeni Bazarov. Hoewel Arkadi’s vader, Nikolaj Kirsanov zich bezighoudt met landhervormingen en de bedoeling heeft het leven van zijn boeren beter te maken, komt er weinig uit zijn handen.
Tijdens het verblijf van de twee vrienden in het landhuis blijken er allerlei tegenstellingen en verschillen van mening. De student Bazarov is intelligent en gedecideerd in zijn opvattingen: tegen de aristocratie en het liberalisme, tegen kunst en religie. Hij gelooft alleen in natuurwetenschap en medische kennis – zijn vader was legerarts. Arkadi is het aanvankelijk met hem eens, maar ontdekt gaandeweg dat hij meer naar de opvattingen van zijn vader neigt.
Naast de gesprekken over principes en visies ontdekken beide vrienden ook de liefde, wat voor Arkadi goed afloopt. De roman riep bij verschijning veel discussie op, inmiddels behoort het tot een van de grote klassieke werken over een generatieconflict.

Terug naar Oegstgeest

Jan Wolkers
K19-10
Meulenhoff, 240 p.

Voor het eerst verschenen in 1974.

De jonge en de wat oudere Jan Wolkers, het leven van toen en de werkelijkheid nu: in korte hoofdstukken vertelt hij om en om over wat hij meemaakte en hoe het leven er daarna, in de jaren 60, uitzag. In hoeverre sluiten die twee werelden op elkaar aan? Volgens Wolkers is elke gelijkenis van figuren (op de ijscoman na) alleen toevallig. Dat geeft hem de kans geen blad voor de mond te nemen, de mensen en dingen te beschrijven zoals hij ze zag, ook de minder plezierige.
Wolkers werd indertijd soms grof en scabreus gevonden omdat hij de dingen bij hun naam noemde. Nu noemen we de taal helder, krachtig, eerlijk. Een schrijver die zo openlijk zijn eigen leven tot onderwerp nam van een roman kon her en der op afkeuring rekenen; tegenwoordig valt juist het gebrek aan narcisme op.
Terug naar Oegstgeest is nooit uit de belangstelling verdwenen en inmiddels 41 keer herdrukt.