Het derde deel van de ziel. Over thymos - Peter Venmans

Peter Venmans

Het derde deel van de ziel. Over thymos
Atlas Contact, 2011, 174 p.

Wat drijft de mens? Is hij een slaaf van zijn zintuiglijke behoeftes, enkel in toom gehouden door zijn verstand? Is welzijn en comfort het enige wat hij in het leven zoekt, en is het plezierige leven zodoende gelijk aan het geslaagde leven? Of is de mens meer dan de genotszoekende hedonist die hij lijkt te zijn? In de loop van de geschiedenis is de mens vaak geportretteerd als een dualistisch wezen: aan de ene kant is de mens een zintuiglijk dier met lichamelijke behoeftes die bevredigd dienen te worden, aan de andere kant is hij een redelijk wezen dat hier afstand van kan doen en in rationele contemplatie het leven kan beschouwen. De menselijke ziel, zo zouden we kunnen zeggen, heeft zodoende twee delen. Het is een mooi, overzichtelijk plaatje. Helaas (of gelukkig) is het niet compleet; natuurlijk, de mens ís een zintuiglijk en rationeel wezen, maar hij is zoveel meer dan dat. Want waar in dit plaatje vinden we zijn geldingsdrang, zijn eergevoel, zijn bereidheid om tot het uiterste te gaan voor dat wat hij van betekenis acht? De mens heeft niet alleen zintuiglijke behoeftes, hij heeft ook behoefte aan erkenning. De mens is misschien berekenend, maar de meeste waarde hecht hij aan wat niet in getallen is uit te drukken. Deze andere kant van de mens, dit derde deel van de ziel, was al herkend door de oude Grieken; zij noemden het thymos. Maar wat is thymos precies? En heeft het, met al zijn gevaarlijke kanten, nog wel een plek in onze samenleving?

Links genoemd in de leeswijzer