Vrouwenstemmen

Vrouwenstemmen: Waarom deze zes klassiekers u vandaag meer te zeggen hebben dan ooit.

Dwars door de tijd: De zoektocht naar autonomie
In deze selectie staat de autonomie van de vrouw centraal; het recht om een eigen weg te kiezen in een wereld die vaak al voor hen beslist had.

• Charlotte Brontë – Jane Eyre (1847): Dit is geen conventioneel romantisch verhaal, maar een indringende psychologische roman over een weesmeisje dat weigert zich te voegen naar haar ‘lot’. Jane’s zoektocht voert haar langs morele dilemma’s, de verstikkende sociale hiërarchie van het victoriaanse Engeland en de strijd tussen hartstocht en geweten. Haar beroemde uitspraak “Ik ben geen vogel, en geen net verstrikt mij; ik ben een vrij menselijk wezen met een onafhankelijke wil…” vormt de basis voor een boeiende discussie over hoe men trouw blijft aan zichzelf zonder de eigen menselijkheid te verliezen.
• Carry van Bruggen – Een coquette vrouw (1915) : In deze indringende roman volgen we de jonge, intellectuele Ina in haar hunkering naar erkenning en verbondenheid. Ina rebelleert tegen de benepen moraal van zowel de burgerij als de progressievere kringen, maar raakt verstrikt in een destructief huwelijk met de cynische Egbert. Terwijl zij haar superioriteit probeert te bewijzen via haar schrijverschap en filosofische studies, wordt zij door haar omgeving en haar eigen temperament genadeloos onderuitgehaald. Een aangrijpend portret van een vrouw die in haar zoektocht naar een authentiek zelf uiteindelijk volledig alleen komt te staan.
• Vita Sackville-West – Een gelaten leven (1931): Een vertederende en soms grappige roman over een hoogbejaarde vrouw die, wanneer ze weduwe wordt, besluit eindelijk voor zichzelf te kiezen. Na een leven in dienst van haar echtgenoot en gezin, kiest zij ervoor om haar laatste dagen in alle eenvoud door te brengen, terug te kijken op haar leven en haar eigen identiteit te hervinden.

De kracht van de waarheid: Nietsontziende eerlijkheid
We zoeken de rauwe werkelijkheid op met auteurs die hun eigen geschiedenis gebruikten om universele waarheden bloot te leggen.

• Annie Ernaux – Het voorval (2000): De Nobelprijswinnares schrijft nuchter en nietsontziend over haar illegale abortus in de jaren zestig van de vorige eeuw. Na 36 jaar gaat ze in haar herinnering terug naar haar zoektocht om iemand te vinden die haar wil helpen met de zwangerschapsonderbreking. Dit eerlijke, dapper en secuur geschreven boek vraagt om stellingname van de lezer. Het werpt licht op de kwetsbaarheid van het vrouwelijk lichaam in een politieke context waarin abortus streng verboden was. Een thema dat (helaas) weer zeer actueel is.
• Tove Ditlevsen – Vilhelms kamer (1975): In dit indringende slotstuk van haar oeuvre ontleedt Ditlevsen, die in 1976 zelfmoord pleegde, de destructieve dynamiek van een huwelijk tussen twee ‘psychisch gemankeerde’ mensen die niet met elkaar en niet zonder elkaar kunnen. Het is een pijnlijk eerlijk en literair hoogstaand werk waarin de grens tussen fictie en autobiografie vervaagt.

Modernistische roman

• Virginia Woolf – Naar de vuurtoren (1927): In dit modernistische meesterwerk vangt Woolf de complexe dynamiek binnen een familie. Het boek is beroemd om de revolutionaire ‘stream of consciousness’-techniek, waarbij je als lezer direct toegang krijgt tot de flinterdunne grenzen tussen denken, voelen en waarneming van de afzonderlijke personages. Daarmee krijgt de lezer tegelijkertijd zicht op de wereld achter hun onderlinge interactie. Want hoe subjectief ook, ze houden met elkaar een kleine sociale wereld in stand. Hoewel deze aanpak een uitdaging kan vormen, is de beloning groot: je ontleedt samen de diepste menselijke emoties en de subjectiviteit van de werkelijkheid.

Waarom het volgend seizoen deze boeken in jouw leesclub bespreken?
Deze schrijfsters braken met tradities. Zij schreven niet over hoe men zich hóórt te gedragen volgens de geldende moraal, maar over hoe mensen en vooral vrouwen werkelijk zijn: complex, krachtig en  gedurfd. Laat je verrassen door deze gelaagde romans. Met onze leeswijzers in de hand ontdek je met jouw leesclub de kracht en het belang van deze eigenzinnige schrijfsters, toen en nu.

Volgende maand verschijnt in deze nieuwsbrief een artikel over onze nieuwe leeswijzers van mannelijke auteurs die eveneens hun stempel op de wereldliteratuur hebben gedrukt.

Namens de werkgroep Klassiekers, Wilma de Water