Onbeschikbaarheid

Zijn we gelukkig als we de wereld plooien naar onze behoeften en verlangens? Die vraag probeert de Duitse socioloog Hartmut Rosa te beantwoorden in zijn boek Onbeschikbaarheid. Mensen zijn naar zijn idee pas gelukkig als ze een resonerende relatie hebben met de wereld (mensen, natuur en dingen). Resonantie wil zeggen dat ze worden aangesproken door de wereld, daarop reageren en daardoor transformeren, maar resonantie is niet op afroep beschikbaar. Steeds weer blijkt dat een wereld waarover we volledig beschikken, een ‘dode’ wereld is. De poging om in de laatste eeuwen haar beheersbaar en maakbaar te maken met behulp van wetenschap, techniek, economie en politiek heeft ertoe geleid dat ze onbeheersbaarder wordt (klimaat, geopolitiek, technologie, et cetera). De moderne samenleving wordt cultureel voortgedreven door het streven naar een steeds grote bereik in de wereld en door de structurele dwang tot economische groei, technologische innovatie en culturele verandering. De wereld is een ‘punt van agressie’ geworden. Een resonerende relatie met de wereld steunt niet op dominantie en beheersbaarheid, maar juist op een basisvertrouwen in de wereld en onszelf. Op allerlei momenten in onze levensloop, zoals die rond zwangerschap en geboorte, school- en beroepskeuze, partnerkeuze, veroudering en dood, proeven we de spanning tussen het leven willen beheersen of het open tegemoet willen treden. Onze moderne samenleving vraagt om een andere manier van (samen)leven dat wil zeggen dat we moeten leren ons te verhouden tot een wereld waarover we niet kunnen beschikken.