Sensibel

Is meer empathie altijd beter? Of kan deze gevoeligheid ook doorschieten richting overgevoeligheid? Die vraag staat centraal in _Sensibel_. Over de grenzen van de menselijke gevoeligheid van de Duitse filosofe en journalist Svenja Flasspöhler. In haar essay onderzoekt ze hoe gevoeligheid en weerbaarheid zich historisch en cultureel ontwikkeld hebben, en hoe die spanning vandaag zichtbaar wordt in maatschappelijke kwesties zoals MeToo, genderdebatten en taalgevoelige kwesties. Flasspöhler start met het beschrijven van twee mannen in twee momenten in deze ontwikkeling: de ridder Johan die zonder gewetensnood geweld en verkrachting pleegt tegen vrouwen, en de 21e -eeuwse Jan die zich keert tegen het seksisme in onze taal en die vasthouden aan twee geslachten transfoob vindt. Flasspöhler laat zien hoe Johan nu Jan geworden is, en onderzoekt de gevolgen die deze ontwikkeling met zich meebrengen. Ze raakt aan de bekende Tocqueville-paradox: meer gelijkheid en sociale verfijning vergroten het morele bewustzijn, maar tegelijkertijd ook de gevoeligheid voor frustraties, ongelijkheden. Beschaving maakt ons gevoeliger voor onrecht, maar ook sneller gekwetst; daardoor kan sensibiliteit zowel emancipatie als irritatie produceren. Dit doet ze aan de hand van denkers als Nietzsche, Elias, Rousseau, Freud en Foucault, maar ook Levinas en Butler. De (beginnende) filosofielezer krijgt daarmee ook veel basiskennis van bekende filosofen mee. Een mooie bijvangst van een essay dat de lezer scherpt in het duiden van de huidige tijd vol oververhitte discussies. Svenja Flasspöhler is hoofdredacteur van het Duitse Philosophie Magazine en zij is oprichter en mededirecteur van Philo.live! Het filosofiefestival in Berlijn. Ze schreef eerder Vergeven. Omgaan met onrecht, dat ook bij Ten have verscheen.