Longlist Libris Geschiedenis Prijs 2026

Dirk Alkemade – Radicale democratie (G26-01)
Radicale democratie vertelt voor het eerst het levensverhaal van Pieter Vreede (1750-1837), de grondlegger van de democratie in Nederland. Eeuwenlang gold democratie als een gevaarlijke regeringsvorm. Dat veranderde eind 18e eeuw, toen radicale revolutionairen in Nederland streden voor vrijheid, gelijkheid en volksinvloed. Pieter Vreede, een Leidse schrijver en wolfabrikant, was een van de leiders van deze radicale beweging. Als aanvoerder van de patriottenbeweging in Holland leidde hij het verzet tegen de Oranjes en de regenten. In 1798 pleegde hij een staatsgreep die de weg vrijmaakte voor de eerste Nederlandse grondwet. Deze Staatsregeling vormt nog altijd een democratisch hoogtepunt in de Nederlandse geschiedenis. Radicale democratie is zowel een biografie van Pieter Vreede als een ideeëngeschiedenis van het democratisch denken aan het einde van de 18e eeuw. Erg actueel in deze tijd waarin de grondvesten van de democratie ter discussie staan.

 Maarten van Ginderachter – Arm Vlaanderen: een wereldgeschiedenis (G26-14)
De Antwerpse hoogleraar geschiedenis Maarten Van Ginderachter laat in zijn boek Arm Vlaanderen: een wereldgeschiedenis zien hoe Vlaanderen in het midden van de 19e eeuw geteisterd werd door honger en ziektes. Maar anders dan vaak gedacht, was dat niet enkel het gevolg van een primitief economisch bestel. Op basis van uitgebreid bronnenonderzoek maakt de auteur duidelijk dat veel van die problemen voortkomen uit een modern globaliseringsproces. En hij doet dat in een persoonlijke en verhalende stijl. Op basis van rapporten, verslagen, brieven van landverhuizers, archieven en literatuur verbindt hij zo de ‘grote’ ontwikkelingen in de wereldgeschiedenis met de ‘kleine’ verhalen van gewone mensen.

 Caroline Hanken – Vrouw en meid (G26-06)
Vrouw en meid vertelt het verhaal van de (me)vrouw en haar (dienst)meid die gezamenlijk het hart van het huishouden vormden. Eeuwenlang hielden zij de boel binnenshuis gaande, maar ook weerspiegelt dit duo hoe sociale relaties, genderrollen en klassenverschillen zich door de tijd heen ontwikkelden. In Vrouw en meid werpt Caroline Hanken licht op deze vergeten geschiedenis. Zij brengt hun veranderende relatie tot leven met behulp van brieven, dagboeken, schilderijen en literaire bronnen: van de hechte samenwerking in de 16e eeuw tot de toenemende hiërarchie in de 18e en de verdwijning van de dienstmeid in de 20e eeuw. Tegelijk verandert ook de rolverdeling tussen mannen en vrouwen en verscherpt de grens tussen binnen- en buitenwereld. Vrouw en meid biedt een rijk en verrassend en goed leesbaar perspectief op de geschiedenis van het huiselijk leven en van de vrouw.

Dik van der Meulen – Meester in het paradijs (B26-13)
Meester in het paradijs gaat over het leven Jac.P. Thijsse, die naast zijn drukke baan als schoolmeester onvermoeibaar streed voor het behoud van de natuur. Voor Thijsse was alles natuur: de bossen, de duinen, de moerassen en de heide, maar ook de perkjes en parken in de stad en bovenal, het boerenland. Dik van der Meulen laat zien dat Thijsses denkbeelden onverminderd actueel zijn. Zonder Thijsse had Nederland er nu anders uit gezien.
Lees ook het interview van Hanneke Straten met Dik van der Meulen in deze nieuwsbrief.

Wessel Krul – Charly Toorop (U26-13)
Charley Toorop. Een schildersleven is een meeslepende biografie over een van de meest markante kunstenaars uit de eerste helft van de twintigste eeuw. Wessel Krul schetst niet alleen haar indrukwekkende oeuvre, maar ook haar compromisloze karakter en haar strijd om artistieke erkenning. Via de vele culturele contacten van Toorop geeft hij tevens een boeiend beeld van het culturele leven in haar tijd.